Άτλας Βιολογίας

Ερώτηση που πέφτει τακτικά: «Γιατί οι αζωτούχες βάσεις βρίσκονται στο εσωτερικό του μορίου;»

Η απάντηση δεν είναι «για να κάνουν δεσμούς υδρογόνου» — αυτό είναι το αποτέλεσμα, όχι η αιτία. Η αιτία είναι χημική: οι βάσεις είναι υδρόφοβες, ενώ ο σκελετός φωσφορικής–δεοξυριβόζης είναι υδρόφιλος. Μέσα στο υδατικό περιβάλλον του κυττάρου, η ενεργειακά σταθερότερη διευθέτηση είναι να «κρύβονται» οι υδρόφοβες βάσεις στο εσωτερικό και να εκτίθεται ο υδρόφιλος σκελετός στο νερό.

Είναι το σημείο όπου χάνονται τα περισσότερα μόρια σε ολόκληρο το κεφάλαιο, γιατί τα ονόματα φαίνονται ανάποδα.

Γιατί λέγεται «κωδική» αυτή που δεν μεταγράφεται; Επειδή φέρει τον κώδικα όπως τον διαβάζουμε: τα κωδικόνιά της είναι ίδια με του mRNA. Το βιβλίο το λέει ρητά: «το κωδικόνιο έναρξης AUG αντιστοιχεί στο κωδικόνιο έναρξης της κωδικής αλυσίδας του γονιδίου ATG».

Πρακτικός κανόνας για κάθε άσκηση: γράψε πρώτα το mRNA· είναι αντίγραφο της κωδικής και συμπληρωματικό της μη κωδικής.

Κλασική ερώτηση: «Γιατί χρησιμοποιείται η ίδια περιοριστική ενδονουκλεάση για να κόψει και το πλασμίδιο και το DNA του οργανισμού;»

Η απάντηση: κάθε περιοριστική ενδονουκλεάση αναγνωρίζει δική της, ειδική αλληλουχία και κόβει σε συγκεκριμένη θέση, αφήνοντας δικά της μονόκλωνα άκρα. Μόνο αν κοπούν με το ίδιο ένζυμο, τα δύο μόρια θα έχουν συμπληρωματικά μονόκλωνα άκρα, ώστε να σχηματιστούν δεσμοί υδρογόνου μεταξύ τους και να ενωθούν.

Αν χρησιμοποιηθούν διαφορετικά ένζυμα, τα άκρα κατά κανόνα δεν είναι συμπληρωματικά και η ένωση δεν γίνεται. (Σπάνια εξαίρεση: δύο διαφορετικά ένζυμα που αφήνουν ίδια μονόκλωνα άκρα — το κριτήριο είναι πάντα τα άκρα, όχι το όνομα του ενζύμου.)

Φράση που δίνει μόρια και παραλείπεται συστηματικά: κάθε κύηση είναι ένα ανεξάρτητο γεγονός, που δεν σχετίζεται με το αποτέλεσμα προηγούμενων κυήσεων.

Δηλαδή: αν ένα ζευγάρι έχει ήδη τρία ασθενή παιδιά, το τέταρτο έχει πάλι 50% πιθανότητα — όχι μικρότερη.

Και η συνέχεια: η θεωρητικά αναμενόμενη αναλογία 1:1, η οποία παρατηρείται στον πληθυσμό, μπορεί να είναι διαφορετική όταν εξετάζεται ο μικρός αριθμός των ατόμων μέσα σε μια οικογένεια.

Είναι ερώτηση-«Σκεφθείτε» του βιβλίου και πέφτει τακτικά. Η έλλειψη μίας βάσης δημιουργεί μεγαλύτερο πρόβλημα.

Η αιτιολόγηση: με έλλειψη τριών βάσεων χάνεται ένα αμινοξύ, αλλά όλα τα υπόλοιπα κωδικόνια παραμένουν ίδια. Με έλλειψη μίας βάσης, «η αλληλουχία των αμινοξέων δεν εμφανίζει πλέον πολλές ομοιότητες με την αρχική» — αλλάζουν όλα τα κωδικόνια μετά το σημείο της μετάλλαξης.

Πρόσθεσε και τη συνέπεια: είναι πολύ πιθανό να προκύψει πρόωρο κωδικόνιο λήξης, οπότε η πρωτεΐνη κόβεται.

Το βιβλίο λέει ρητά: «Τα ένζυμα, γενικά, καταλύουν αντιδράσεις που θα μπορούσαν να γίνουν και χωρίς την παρουσία τους.»

Άρα ΛΑΘΟΣ είναι κάθε πρόταση του τύπου: «τα ένζυμα κάνουν δυνατές αντιδράσεις που δεν θα γίνονταν», «τα ένζυμα προσφέρουν ενέργεια στην αντίδραση», «τα ένζυμα μετατρέπουν μια ενδόθερμη αντίδραση σε εξώθερμη».

Τι κάνουν: μειώνουν την ενέργεια ενεργοποίησης και επομένως αυξάνουν την ταχύτητα.